J. M. Greer i sukcesja cywilizacji

Koncepcja J. M. Greera wychodzi od stwierdzenia, że nasza cywilizacja (cywilizacja przemysłowa, zbudowana na taniej energii z paliw kopalnych) jest jedną z wielu cywilizacji ludzkich, które rodziły się, rozkwitały i obumierały w powtarzalny sposób. W swoim rozwoju przekształcały one środowisko do tego stopnia, że nie były już stanie w nim funkcjonować, ale tym samym przygotowały grunt dla następnych, jeszcze sobie nieznanych, biocenoz/cywilizacji.
To samo, jego zdaniem, dotyczy obecnej cywilizacji, której narodziny obwieścił syk pary z maszyny Jamesa Watta, a upadek rozpoczął się wraz z kryzysem naftowym lat 70. XX w. Bezpośrednimi czynnikami końca tej (i początku następnej, już znacznie skromniejszej i przejściowej fazy) jest z jednej strony wyczerpywanie się paliw kopalnych, a z drugiej katastrofa klimatyczna, wywołana przez gazy powstałe ze spalania tychże.

Greer podkreśla, że do nas, jak do każdego innego gatunku na ziemi, stosują się te same zasady ekologii co do wiewiórek czy reniferów(1). Dlatego też skupia się on bardziej na problemie wyczerpywania paliw kopalnych niż na katastrofie klimatycznej:

Historia globalnego ocieplenia, w swojej esencji, jest typem historii, które uwielbiamy opowiadać – opowieścią o ludzkiej potędze. Popatrzcie na nas, mówi. Jesteśmy tak potężni, że możemy unicestwić świat! Historia wyczerpywania się zasobów, z kolei, jest taką, jakiej nie lubimy – o tym, że naturalne ograniczenia stosują się nawet do nas. Z perspektywy peak oil nasz samozwańczy status beniaminków ewolucji zaczyna wyglądać na ułudę, jaką jest w rzeczywistości. Nieunikniona jest myśl, że trzeba nam będzie zadowolić się mniej pochlebną pozycją kolejnego gatunku, który „przestrzelił” pojemność własnego środowiska i ponosi zwykłe tego konsekwencje.(2)

Mit liniowego postępu, w którym wszystko, co nowe jest automatycznie lepsze od starego, a całość tych innowacji składa się na nieskończoną trajektorię „od jaskiń do gwiazd”, jest jego zdaniem duchowym motorem doktryny nieograniczonego wzrostu, która doprowadziła nas do stanu, w jakim jesteśmy. Jako badacz idei i wierzeń, Greer zwraca mocno uwagę na irracjonalne, uczuciowe i duchowe motywacje ludzi, szukając tam zarówno źródeł naszej katastrofy, jak i sposobów na przetrwanie.

Greer podkreśla nasze zobowiązanie wobec przyszłych pokoleń, wskazując, jak powinniśmy dzielić uwagę pomiędzy krótkoterminowymi i długoterminowymi priorytetami:

(…) konstruktywne przygotowanie do przyszłości musi obejmować dwa zestawy strategii. Po pierwsze, wyzwania najbliższej przyszłości wymagają odpowiedzi z użyciem takich zasobów, jakie są dostępne teraz, niezależnie, czy będą jeszcze dostępne, gdy zaświta wiek ekotechniczny. Po drugie, musimy ochraniać zasoby, które będą użyteczne, gdy skończą się etapy przemysłu niedostatku i cywilizacji złomiarzy, aby nasi spadkobiercy mieli z czym zacząć budowę nowej kultury i cywilizacji, która powstanie z ruin świata przemysłowego.

Stara zasada z epoki pełnorejowych żaglowców mówiła, że gdy żeglarz pracował wysoko w takielunku, jedna z jego rąk była dla niego, a jedna dla statku. Było jego świętym prawem trzymać się kurczowo najbliższego drzewca czy liny jedną ręką, aby druga była wolna do ciągnięcia lin czy klarowania żagli. Ta sama zasada będzie użyteczna jako wytyczna dla tych, co mierzą się z zadaniem przygotowania na trudną i niepewną przyszłość. Jeden zestaw umiejętności, zasobów i narzędzi pomoże przetrwać najbliższą przyszłość, drugi zaś zachowa użyteczne dziedzictwo dla przyszłych pokoleń. Znając ludzką naturę, pierwsza część tego równania zapewne przyciągnie większość uwagi, ale obie one mają swoje miejsce w porządku rzeczy.(3)


  1. http://www.stuartmcmillen.com/pl/comic/wyspa-swietego-mateusza/
  2. Tłum. wł. z http://archdruidmirror.blogspot.com/2017/06/hagbards-law.html
  3. Więcej o koncepcjach J. M. Greera (i Jema Bendella) patrz „Profesor i Druid. Dwugłos o upadku cywilizacji przemysłowej”. https://walkaway.space/s/iHjcdWPASayENrT
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x